دیدگاه ها

بایگانی

مصاحبه و گفتگو: ولایت ‎فقیه، ولایت رسول‎الله

حضرت استاد آیت الله هادوی تهرانی از جمله چهره های شناخته شده ای است که در مباحث مختلف علوم دینی دارای تألیفات گوناگون است. یکی از مهمترین کتاب هایی که درباره ولایت فقیه و مباحث پیرامون آن نوشته شده است، کتاب «ولایت و دیانت» ایشان است. کتابی که در عین ایجاز به هیچ وجه از اتقان و استواری اش کم نشده و از جامعیت کاملی برخوردار است. در گفت وگو با وی درباره نگاه حضرت امام(ره) به ولایت فقیه صحبت کرده ایم. بحث را از جایی شروع کنیم که حضرت امام رحمت الله علیه آغاز کردند. ایشان در پاراگراف اول کتاب ولایت فقیه می گویند که مفهوم ولایت فقیه از آن دسته مفاهیمی است که تصور آن موجب تصدیق آن می شود. لطفا بفرمایید که نگرش حضرت امام به ولایت فقیه چگونه است که صِرف تصور آن را، موجب تصدیقش می دانند؟ ببینید مقصود امام این است که کسی که مفاهیم مربوط به بحث حکومت اسلامی و ولایت فقیه را بداند، نمی تواند غیر آن را تصور کند. اما باید توجه کرد که آن مفاهیم چیست؟ اولا، توجه به این نکته که اسلام اختصاص به مسائل شخصی و فردی ندارد و در امور اجتماعی سیاسی نیز وظایف و تکالیفی را تعیین کرده است. ثانیا، توجه به این نکته ضروری است که این مسئولیت های سیاسی اجتماعی نیازمند یک مصدر حکومتی است که آن احکام را انجام دهد. خب این مصدر حکومت در زمان نبی مکرم اسلام و حضرات معصومین خود ایشان بوده اند. حال نکته این است که در زمان غیبت کبری مصدر این حکومت چه کسی باید باشد. خب در این جاست که بحث ولایت فقیه مطرح می شود، یعنی در زمان غیبت این امور به دست کسی است که دارای خصوصیات سه گانه علم، تقوا و درایت باشد. حضرت امام می فرماید اگر ما این مسائل را درست درک بکنیم یعنی باید بگوییم که ولایت فقیه یعنی ولایتِ فقاهت ملتزم به احکام شرعی با درایت که بتواند آن احکام اجتماعی را در صحنه اجتماعی پیاده کند. خب به این معنا واضح است که اگر اسلام حکومتی دارد و احکام حکومتی نیز دارد، باید در راس این حکومت، یک فرد فقیه با تقوا که توانایی مدیریت دارد، قرار بگیرد. در نگرشی که حضرت امام به مسئله ولایت فقیه دارند، نگرش ایشان یک نگرش فقهی است یا یک نگرش کلامی؟ اول من خود سئوال را تبیین کنم. ببینید وقتی شما می پرسید که آیا این مسئله یک مسئله کلامی است یا یک مسئله فقهی، یعنی آیا یک مسئله اعتقادی است یا این که جزو امور عملی ماست. از یک منظر، مسئله ولایت فقیه یک بعد نظری پیدا می کند و به اعتقادات مربوط می شود، به این معنا که شما معتقد باشید که اسلام در اجتماعیات نیز صحبت دارد و محدود به امور فردی نیست. از طرف دیگر آن وظایفی که در حوزه عمل سیاسی قرار می گیرند و باید انجام شوند واضح است که مربوط به فقه اند و در مجموعه مباحث فقهی قرار می گیرد. و این مسئله که آیا اسلام در دوران غیبت، انسان ها را به حال خودشان رها کرده است، بدون هیچ گونه حکومت و الگوی حکومتی و... که خب دوباره این مسئله یک بحث کلامی است از این جهت. اما خود این الگوی حکومت و شکل و ساختار نظام ولایت فقیه یک بحث فقهی است که شامل خصوصیات ولی فقیه و گستره وظایف و اختیاراتش و... می شود. به همین دلیل است که بحث ولایت فقیه در آثار فقهی ما مطرح شده است و ما بحثی از آن در آثار کلامی متقدمین مان نمی بینیم. اگرچه که برخی از معاصرین این مسئله را مطرح کرده اند که بحث ولایت فقیه از مباحث کلامی است و در امتداد ولایت امام مطرح می شود و این حرف بنفسه حرف درستی هم هست، اما در آثار کلامی قدما اثری از آن وجود ندارد، بلکه در آثار فقهی ما مطرح شده است. پس کلیت بحث ولایت فقیه یک بحث کلامی است و خصوصیات این بحث از مباحث فقهی به حساب می آید. فلذاست که از قدیمی ترین متن فقهی مفصلی که به دست ما رسیده – یعنی مقنعه شیخ مفید- ما بحث ولایت فقیه را داریم تا امروز که در آثار معاصرین نیز وجود دارد. البته این بحث در منابع برادران اهل سنت نیز وجود دارد و من در بحثی که در خدمت دوستان اهل سنت بودیم، به این مسئله اشاره کردم. مثلا در کتاب احیاء العلوم غزالی می بینیم که غزالی در همان مقدمات به ضرورت وجود یک سلطانی اشاره می کند که مردم به خاطر او از حقوق خودشان تجاوز نکنند، ولی مطرح می کند که این سلطان نیازمند یک مرشد و معلم است و تبیین می کند که این مرشد و معلم عبارت است از یک فقیه. یعنی در یک نگاه بدوی ممکن است که شما بگویید که او ضرورت سلطان را بررسی کرده، ولی در واقع غزالی مقام فقیه را بالاتر از سلطان قرار می دهد و برای سلطان نقشی مانند مدیر اجرایی یا آن چیزی که امروزه ما به آن رییس جمهور می گوییم قائل است. توجه به این نکته نیز ضروری است که اصطلاح ولایت فقیه یک اصطلاح متاخر است و در کتب فقهی گذشته وجود ندارد، اما مباحثی که در کتب فقهی وجود دارد کاملا مفاد ولایت فقیه را ثابت می کند. مثلا در کتاب ابوالصلاح حلبی که شاگرد شیخ مفید است بخشی است تحت عنوان«تنفیذ الاحکام» که در آن شرایطی را که برای فقیه برمی شمارد، دقیقا همان چیزهایی است که در قانون اساسی، در شرایط رهبر و ولی فقیه ذکر شده است. همان طور که مستحضر هستید، جناب آیت الله خویی ادلّه لفظیه ولایت فقیه را تام نمی دانند، فلذا برای اثبات ولایت فقیه استناد کرده اند به «ادلّه لبّیه» و چون ادله لبیه اطلاق ندارد، ایشان بحث ولایت مطلقه فقیه را نپذیرفتند. اما سئوال بنده این است که مستند امام برای بحث ولایت فقیه چه بود که ایشان علاوه بر آن که ولایت مطلقه فقیه را پذیرفتند، فرمودند که ولایت فقیه همان ولایت رسول الله است؟ ببینید، نباید اشتباه شود که مرحوم جناب خویی بحث ولایت فقیه را نپذیرفتند و امام پذیرفتند. چراکه ما هیچ فقیهی را در تاریخ شیعه نداریم که بحث ولایت فقیه را کلا منکر باشد، بلکه بحث برسر حدود و اختیارات فقیه است. اما باید گفت که نظر حضرت امام در این باب نظر جمهور و غالب فقهای شیعه است و جناب آیت الله خویی از جمله کسانی است که از جمهور فقها فاصله گرفته است. شما می بینید که در کنار امام و هم رأی با امام، بزرگانی مانند مرحوم صاحب جواهر وجود دارند که می گویند کسی که در ولایت عامه فقیه تردید می کند، بویی از فقاهت نبرده است و با روایات اهل بیت سلام الله علیهم آشنایی ندارد. و این که آیت الله خویی در بحث ولایت فقیه از عامه علما فاصله گرفته اند، مربوط می شود به نگاه خاصی که ایشان در سند روایات، ظهور و دلالت روایات و... دارند که در موارد دیگری نیز بر نظرات ایشان تاثیر گذاشته و ایشان را از جمهور فقها جدا کرده است. البته یک مغالطه ای نیز عده ای می کنند و می گویند که ولایت مطلقه فقیه که امام می گوید با ولایت عامه فقیه که بزرگانی مانند صاحب جواهر می گویند، تفاوت دارد. درواقع عده ای خواسته اند با این کار نشان دهند که دیدگاه امام در بحث ولایت فقیه، یک دیدگاه خاصی است که با مباحث دیگر فقها متفاوت است. این حرف درست نیست. اگر شما به کتاب صاحب جواهر رجوع کنید، می بینید که آن سوالی که ایشان می خواسته به آن پاسخ دهد این است که آیا در دوران غیبت، تمام اختیارات ولایی معصومین به فقیه سپرده شده است یا نه؟ و از این بحث تعبیر می کند به ولایت عامه فقیه. در حالی که امام تعبیر می کنند به ولایت مطلقه فقیه. من در کتاب ولایت و دیانت سعی کردم نشان بدهم که این تفاوت تعبیر به تفاوت مصطلحات اصولی این دو بزرگوار باز می گردد، نه به تفاوت دیدگاه فقهی آن ها درباره این موضوع. هر دو یک معنا مد نظرشان است، ولی با دو عبارت. به این صورت که مرحوم صاحب جواهر که تعبیر «عامه» را می گویند معنای لغوی، آن را اراده کرده اند که در مقابل آن ولایت خاصه است یعنی ولایت در حیطه های خاصه در تمامی موارد و حیطه ها. در حالی که حضرت امام از لفظ «مطلقه» معنای اصطلاحی آن را اراده کرده اند. اگر امام می گویند ولایت فقیه همان ولایت رسول الله است، از همین جهت است. یعنی محدوده ولایی فقیه همان محدوده ولایی رسول اکرم است. و البته واضح است که مد نظر ایشان این نیست که ولی فقیه تمام صفات و مقاماتی را که نبی مکرم داشته اند، داراست. این ولایت مطلقه که می گوییم از دوجهت است. یکی از جهت افراد و آحاد است که تحت ولایت فقیه قرار می گیرند که در این مورد یعنی ولایت فقیه شامل تمامی افراد جامعه می شود، حتی مجتهدین دیگر، دوم این که این قید مطلقه در شئون و اختیارات فقیه جاری است. یعنی تمامی شئون اجتماعی و سیاسی را شامل می شود. کسانی که ولایت مطلقه فقیه را قبول دارند-که اکثر قریب به اتفاق فقهای شیعه را در بر می گیرد- این دو حیطه مد نظرشان است. در اصل می توان گفت ما در بین فقهای شیعه تا همین دویست سال پیش مخالفی برای ولایت فقیه نمی یابیم و به همین دلیل است که مرحوم صاحب جواهر، آن عبارات تند را در مورد کسانی که در ولایت عامه فقیه تردید کنند به کار می برد. اما نکته ای که لازم است در انتهای این سئوال مطرح کنم این مسئله است که تفاوت بین بحث ولایت فقیه از دیدگاه امام و دیدگاه آیت الله خویی، ثمره عملی اندکی دارد. به عبارت دیگر، درست است که آقای خویی چون ادله لفظیه ولایت فقیه را نمی پذیرد، به تبع آن اطلاق ادله را نیز نمی پذیرد، اما چون ایشان تصرف فقیه در امور حسبه را می پذیرد، فلذا بسیاری از تصرفات فقیه را داخل در همین موضوع دانسته و آن ها را نه تنها می پذیرد، بلکه آن ها را ضروری نیز می داند. فقط در یک حیطه خیلی کوچکی است که این تفاوت نظری دارای توابع عملی نیز می شود. حالا سئوال بنده این است که آیا با نگرش آقای خویی به مسئله ولایت فقیه که اثبات آن از طریق امور حسبه است، می توان حکومت اسلامی تشکیل داد؟ بله، اصل این مسئله که باید امور مردم سامان پیدا کند و مدیریت شود خودش از امور حسبه است. این واضح است که مردم نیازمند یک مدیریت اجتماعی هستند وگرنه دچار بی قانونی و بی نظمی عمومی می شوند. مثلا مردم خودشان احساس این وظیفه را می کنند که خانه و منزل خودشان را تمیز کرده و در قدم بعدی آن را آباد کنند. اما احساس وظیفه نمی کنند که شهر و خیابان و حتی کوچه ای که در آن زندگی می کنند را تمیز و آباد کنند. این مسئله خیلی مهم است. قدما می گفتند که دلیل نیاز ما به حکومت به خاطر جلوگیری از تعدی مردم به حقوق یکدیگر است، اما حالا فرض کنید که مردم بسیار متمدنی پیدا کردیم که به هیچ وجه به حقوق یکدیگر تجاوز نمی کردند، حالا آیا باید گفت که ما دیگر به حکومت نیاز نداریم؟ نخیر، به خاطر این که حکومت تنها متولی جلوگیری از تعدی و تجاوز به حقوق دیگران نیست، چراکه یک سری از وظایف عمومی در جامعه وجود دارد که کسی خود را متولی آن نمی داند مثل همین مثال هایی که بالا زدم. فلذاست که وجود حکومت ضروری است و آن تعبیری که امیرالمومنین دارند که «لابُدّ مِن أمیرٍ برٍّ أو فاجر» ناظر به همین مسئله است. حالا برگردیم به بحث خودمان، یعنی اگر شما مانند آقای خویی اثبات ولایت فقیه را از طریق امور حسبه انجام دهید و آن را محدود به قدر متیقّن و امور حسبه کنید، باز هم ولایت فقیه جامع الشرایط را می پذیرید و در نهایت تشکیل حکومت را نیز می پذیرند چراکه خود اصل حکومت از امور حسبه است و اگر شما دقیق به امور حسبه دقت کنید، می بینید که امور حسبه چیزی نیست مگر حفظ جان مومنین و تسهیل امور آنان. و هر دو این ها فقط در امر حکومت امکان پذیر است، مثلا شما برای حفظ جان و امنیت مومنین نیازمند یک نیروی نظامی هستید و برای تدبیر امور مومنین مانند ساختن راه ها و... نیز نیازمند یک حکومت هستید که این مدیریت اجتماعی را بپذیرد. بنابراین که اگر شما با همین نظریه قدر متیقن بروید جلو درنهایت می بینید که کم کم تک تک نهادهای حکومتی شکل گرفت. و اثر عملی اش در جاهای کوچکی است نه در اصل تشکیل حکومت اسلامی. مثلا شما می خواهید خیابانی بکشید که رفت و آمد مردم تسهیل شود و وقت کمتری را مردم در ترافیک بگذرانند حالا این جا یک مغازه داری، مغازه اش را به حکومت نمی فروشد و در نگاه بدوی هم حق دارد چراکه «الناس مسلطون علی اموالهم». در این جا با توجه به نگاه حضرت امام، شما به راحتی می توانید آن شخص را به زور مجبور به فروش مغازه اش کنید، اما در نگاه حسبه تا این امر-کشیدن خیابان- ضروری نشود، شما اجازه ندارید که آن شخص را مجبور به فروش مغازه اش کنید. چراکه با نگاه قدر متیقّن این جا هنوز وارد بحث حسبه نشده است. به عبارت دیگر، حکومتی که از راه حسبه اثبات و تشکیل شده است یک حکومتی است که دست و پایش بسته است و با معذوریت های عملی فراوانی مواجه است. یعنی ابتدا باید صبر کند تا یک چیزی ضرورت پیدا بکند تا وارد امور حسبه بشود و به تبع حسبه قدر متیقّن شامل آن هم بشود تا بعدا حکومت بتواند در آن دخل و تصرف حکومتی کند، اما در نگاه حضرت امام این گونه نیست و حکومت پیش از رسیدن به بحران و حتی برای جلوگیری از بحران نیز می تواند اعمال نظر حکومتی کند. فلذاست که می تواند مثلا بگوید اگر این خیابان عریض نشود توابع اقتصادی، زیست محیطی، اخلاق اجتماعی و... دارد و حالا که مصلحت عمومی اقتضا می کند با این که هنوز تعریض خیابان ضروری به معنای اخص کلمه نشده است باز هم حکومت می تواند در این جا اعمال قدرت کند و مردم را مجبور به فروش ملک هایشان کند. و این هم ریشه در آیه قرآن دارد که «النّبی أولی بالمومنین من أنفسهم» و حالا که شئون اجتماعی و حکومتی نبی به فقیه جامع الشرایط رسیده است او نیز در این موارد «أولی» می شود، یعنی این که همان کاری که شما می توانستید رأسا اقدام به آن کنید- مانند همین فروش منزل- حالا فقیه این کار را می کند و خانه شما را می فروشد و پولش را به شما می دهد. به عنوان سئوال آخر، به نظر شما چه امری باعث شد که تبیین حضرت امام«ره» یک تبیین ویژه ای بشود. آیا این ویژه شدن صرفا به دلیل سیر تاریخی قضیه بود که حضرت امام علاوه بر تبیین قضیه برای عملی شدن آن هم اقدام کردند یا این که در خود تبیین حضرت امام یک نکات ویژه ای وجود داشت؟ تعبیری امام در مقدمه بحث ولایت فقیه دارند و می گویند که آن چیزی را که ما در این جا می گوییم، بحثی است که اساسش را قدما گفته اند و ما فقط یک نکاتی را به آن ها اضافه می کنیم. در اوائل انقلاب، عده ای آمدند و گفتند که این نظریه از ابداعات حضرت امام است. بعدا گفتند نه، این را اولین بار مرحوم نراقی در «عوائدالایام» گفته است. در حالی که اصلا مسئله این گونه نیست. یعنی ما در کتاب شیخ مفید که قدیمی ترین کتاب فقهی شیعه است عبارات واضحی مبنی بر ولایت فقیه در دوران غیبت کبری داریم و این چیزی است که از روایات معصومین سلام الله علیهم به ما رسیده است. و از مهمترین هایش، همان توقیع حضرت حجت علیه السلام است که ما بر روی آن خیلی تأکید داریم هم از جهت سند و هم از جهت دلالت. که حضرت در آن جا دارند زمینه سازی غیبت کبری را می کنند که شیعیان در زمان غیبت کبری سردرگم نباشند و این بحث از زمان خود رسول مکرم اسلام شروع شده است و حضرت امام می فرمایند که مد نظر از «خلفائی» در عبارت «اللهم ارحم خلفائی» حضرات معصومین نیستند بلکه فقهای جامع الشرایط هستند تا این که می رسد به امام صادق(ع) و آن مقبوله عمربن حنظله و تا این که می رسیم به خود حضرت حجت و آن توقیع معروف. یعنی می خواهم بگویم که این بحثی است که در کلام تمامی حضرات معصومین نیز وجود داشته است و بحثی نبوده که ناآشنا برای فقها باشد؛ فلذاست که مرحوم صاحب جواهر می گوید که کسی که ولایت فقیه را انکار کند بویی از فقه آل محمد صلوات الله علیهم اجمعین نبرده است. یعنی این قدر مطلب بدیهی بوده است. در مورد امام می توان گفت که چه بسا ایشان در اصل بحث ولایت فقیه یک ابداع ویژه ای نکرده اند، بلکه صرف توجه دادن امام به این مسئله خودش یک مسئله بسیار مهمی بود. اما از جهت دیگر وقتی ما به آثار فقها مراجعه می کنیم، مثلا به همین کتاب مقنعه شیخ مفید، می بینیم ایشان می گویند که اگر اجرای احکام امر به معروف و نهی از منکر در آخرین مرحله آن که قتل است، برای فقیه «ممکن» بود باید آن را انجام دهد. و آن را با عبارت «إن أمکن» مطرح می کند و این بحث در فقه بعدها این گونه طرح می شود که حالا که برای ما امکان تحقق این احکام و حکومت اسلامی وجود ندارد، پس ما دیگر وظیفه ای نداریم. امام این بحث را این گونه عوض کردند که اگر امکان این امر –تحقق حکومت اسلامی- به صورت بالفعل وجود ندارد، به این معنا نیست که من برای محقق شدن آن و ممکن شدنش نباید تلاشی بکنم. این خودش یک بحث جدیدی بود که اگر الان امکانش وجود ندارد، تو باید مقدمات آن را برای مثلا ده سال آینده فراهم بکنی. به عبارت دقیق و فنی، امام مسئله را این گونه تبیین کردند که مسئله حکومت اسلامی تکلیفی نیست که مشروط به تحقق مقدمات باشد، بلکه تکلیفی است که اگر مقدماتش فراهم نیست، شما باید بروید و مقدماتش را هم فراهم کنید. دقیقا مثل مسئله حج. کسی نمی تواند بگوید که من وظیفه ام هست که به حج بروم و مثلا در روز نهم ذی الحجه بیاید بگوید که دیگر که امکان حج رفتن الان فراهم نیست، پس حج از گردن من ساقط شده است. بلکه شما باید به گونه ای مقدمه سازی کنید که در روز نهم ذی الحجه در سرزمین مکه باشید تا بتوانید اعمالتان را به جا بیاورید. و به عبارت فقهی، نوآوری امام این بود که مسئله تشکیل حکومت اسلامی را شرط واجب می دانستند، برخلاف قدما که آن را شرط وجوب می دانستند. یعنی امام می گویند وجوب مسئله سرجایش ثابت است و شما برای این که بتوانید آن را انجام بدهید، باید بروید و مقدمات آن را فراهم کنید و این حقیقتا بحث جدید و نویی بود. در نهایت هم اهمیت امام در این است که خودش نیز در این میدان وارد شد و بر علیه حکومت جور اقدام کرد و توانست چیزی که بزرگان می گفتند محال است، آن را محقق کرد. یعنی آن چیزی را که نه بزرگان حوزه می توانستند باور کنند و نه حکومت شاه و نه حتی حکومت های بیگانه احتمال آن را می دادند، ایشان آمدند و آن را محقق کردند. و این بحثی است که هنوز جای کار و جای تبیین بهتر دارد و از جانب بسیاری-اعم از موافقین و مخالفین- مورد سوء فهم واقع شده است. و یک عده می آیند و به صورت غیر تخصصی به مسئله می پردازند و مثلا می گویند که شیخ انصاری با ولایت فقیه مخالف است! آخر کجا مرحوم شیخ این چنین حرفی را می زند؟ در حالی که خود شیخ در کتاب مکاسب تصریح می کنند که آن چه که برای حکام در حکومت ها ثابت است، قطعا به صورت قدر متیقّن برای فقیه جامع الشرایط نیز ثابت است. دفتر آیت الله هادوی تهرانی --------------------------------- لینک مرتبط: پایگاه اطلاع رسانی حوزه

اخبار

بایگانی

حاکمیت قانون موجب پیشرفت کشور است

استاد تفسیر و خارج فقه و اصول حوزه با تأکید بر لزوم پایبندی همه مردم و مسئولان به قانون گفت: حاکمیت قانون موجب پیشرفت کشور است. به گزارش ایکنا؛ آیت‌الله هادوی تهرانی در ادامه سلسله جلسات تفسیر سوره زمر گفت: در سوره مبارکه زمر، خداوند در آیات ۳۶ و ۳۷، به کافی بودن خودش برای بندگان و در آیه ۳۸ هم به توحید در خالقیت اشاره کرد که در واقع این آیات به معنایی به توحید ربوبی و اینکه همه امور به دست خداوند تبارک و تعالی است، اشاره دارد. وی افزود: خداوند سپس می‌فرماید: شما با این وصف که می‌بینید و توحید خالقی را قبول دارید و می‌شنوید ولی قبول نمی کنید که قدرت انجام تمام کارها به دست خداوند است؛ پس هر کاری می‌خواهید انجام بدهید و من هم کار خودم را انجام می‌دهم؛ بعد می‌فهمید عذاب خوارکننده برای چه کسی خواهد آمد. آیت‌الله هادوی با بیان اینکه قرآن، تاریخمند نیست، تصریح کرد: قرآن برای همه زمان‌ها و مکان‌ها و آدم‌ها است حتی آنهایی که به ظاهر مسلمان هستند البته مراتب انکار و کفر متفاوت است: یک کسی رسما کافر است ولی یک کسی اسمی مسلمان است! اما نکته این آیه یک بحث عمومی است؛ حالا هر کاری می خواهید بکنید اما به خاطر داشته باشید که ما به شما گفتیم که خدا همه کاره است؛ ما راه را نشان دادیم. وی با تاکید بر اینکه امور کشور باید بر مبنای قانون پیش رود تصریح کرد: اگر روی حساب و قانون و عدالت و بیطرفی و ... کار کنیم، مشکلی نیست و انشاالله کار جلو می‌رود اما اگر خدایی نکرده رعایت نشد و همان مشکلات دوره گذشته پیش آمد مثل وضعیتی که الان در عربستان سعودی وجود دارد؛ اینطور نیست که مردم همواره صبر کنند. این استاد حوزه بیان کرد: الان شبکه‌های اجتماعی هستند که در یک لحظه هزاران نفر آن را…

برپایی مراسم عزاداری ایام شهادت حضرت فاطمه(س) در دفتر آیت الله هادوی تهرانی

همزمان با فرارسیدن ایام شهادت حضرت صدیقه طاهره، حضرت فاطمه زهرا (سلام الله علیها) مراسم عزاداری یگانه دختر نبی گرامی اسلام(ص) در دفتر آیت الله هادوی تهرانی با حضور وی برپا خواهد شد. این مراسم از فردا یکشنبه 29 بهمن ماه به مدت سه روز از ساعت 11:15 با سخنرانی حجت الاسلام و المسلمین دکتر ترخان برگزار خواهد شد. عزاداران و محبان خاندان عصمت و طهارت(ع) می‌توانند برای شرکت در این مراسم عزاداری و سوگواری در آدرس قم، 55 متری عمار یاسر، کوچه 15، پلاک 82، موسسه رواق حکمت حاضر شوند. دفتر آیت الله هادوی تهرانی --------------------------------- لینک مرتبط: - ایکنا - ابنا

شبهه امروز افراد به اسلام نیست بلکه به کارهای ماست که به اسم اسلام کرده ایم

آیت الله هادوی تهرانی گفت: امروزه بسیاری از افراد که شبهه دارند، به اسلام شبهه ندارند، بلکه به کار های ما هست. کار هایی که ما به اسم اسلام کرده ایم… . به گزارش شفقنا، استاد دروس خارج فقه و اصول حوزه علمیه قم در تفسیر سوره مبارکه حجرات اظهار داشت: خداوند در آیه ۱۰ می گوید: «انما المومنون اخوه» که اخوت مومنین به عنوان یک امر اجتماعی یاد شده است. او با اشاره به آیه ۱۱ این سوره عنوان کرد: بدترین چیز این است بعد از اینکه یک گروهی مومن شدند، شما این ها را به اسامی که نمادی از فسق است(مختلص اند، دزدند و …)، صدا کنید. این موضوع که در ادبیات سیاسی ما متاسفانه بسیار رایج است و دائم این تعابیر به کار برده می شود. هادوی تهرانی با اشاره به تاکید قرآن بر برادری مومنان با یکدیگر گفت: اختلاف و تفاوت دیدگاه مشکلی ندارد چون یک امر طبیعی است یا اینکه گاهی وقت ها شما به شوخی یک چیزی را به کسی بگویید، باز این هم مورد نظر آیه نیست؛ اما این که یک وقت شما می خواهید با این الفاظ و اسامی طرف مقابلتان را از میدان خارج کنید و تخریب کنید، خدا می فرماید: خودتان را تخریب می کنید. چون شما یک چیزی به او می گویی و او یک چیزی به شما و در نتیجه در نظر بی دین ها و غیر مومنین همه تخریب می شوید. او یادآور شد: یکی از معضلات امروز جامعه ما همین است که ادبیات انتقاد به ادبیات تخریب تبدیل شده است. نتیجه ادبیات تخریب هم این است که در نظر نوع مردم هر دو طرف خراب می شوند. این افراد وقتی در سطح اجتماعی قرار می گیرند و با توجه به این که در سطح بین الملل این همه دشمن زوم کرده اند تا نقطه ضعفی در این مملکت پیدا کنند و آن را در رسانه ها و شبکه های اجتماعی رشد و توسعه اش بدهند و بزرگش کنند، ما باید خیلی در صحبت کردن دقت کنیم.…

ما در قبال گمراه شدن مردم مسئولیت داریم

استاد دروس خارج فقه و اصول حوزه علمیه قم گفت: یکی از مشکلات که ما امروز داریم این است بسیاری از کسانی که امروز نسبت به اسلام با شبهه مواجه هستند، شبهاتشان شبهه علمی نیست. به گزارش شفقنا، آیت الله هادوی تهرانی در جلسه تفسیر سوره مبارکه ص ابراز داشت: در اواخر سوره ص، خداوند تبارک و تعالی به نبی اعظم صلی الله علیه و آله و سلم می فرماید: به اینها بگو من از شما اجر نمی خواهم. نکاتی را در این مورد عرض کردیم. حال یک سوال مطرح می شود: ما پذیرفتیم که اجر برای ما هست. همچنین مودتی که منجر به تبعیت بشود را پذیرفتیم. سپس پذیرفتیم که قربی معصوم هستند. نتیجه چیست؟ او با بیان این مطلب که انبیاء گذشته مامور بودند بگویند ما اجر نمی خواهیم اما نبی اعظم صلی الله علیه و آله و سلم مامور شد بگوید من اجر می خواهم، به بیان دلیل این مساله پرداخت و تصریح کرد: پیغمبر خاتم النبیین است. معنای خاتمیت این است که زمینه و امکان رسالت بعد از پیغمبر دیگر نیست؛ یعنی اون چیزی که قرار بوده است به صورت وحی به بشر برسد، پیغمبر بیان کرده است. قرآن کل آن چیزی است که قرار است به صورت وحی به ما برسد. به تعبیر مرحوم شاه آبادی: این انزال هُ است؛ انا انزلناهُ و این ضمیر به ذات خدا بر می گردد، چون ذات خدا عین علمش می باشد. عصاره ی همه ی حقیقت هستی این قرآن است. که قوم اتخذوها مهجورا … . این همه ی حقیقت است. استاد حوزه علمیه قم ابراز داشت: درست است که هر آنچه نیاز بوده در قرآن هست اما این قرآن به مفسر نیاز دارد. کاری که قربی قرار است انجام دهند که از این جهت ادامه ی کار خود پیغمبر است(کلهم نور واحد)؛ چون اولین مفسر قرآن خود پیغمبر بود که حضرت هر آیه ای نازل می شد، توضیح هم می دادند و بیان هم می کردند. او ادامه داد:…

منفعت مودت اهل‌بیت(ع) برای خود مردم است

استاد دروس خارج فقه و اصول حوزه علمیه قم با اشاره به تاکید قرآن کریم بر مودت فی القربی گفت: منفعت این مودت برای خدا و پیامبر(ص) نیست بلکه منفعت آن برای خود مردم و پیروان ایشان است. به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) آیت‌الله هادوی تهرانی روز ۲۳ بهمن ماه در ادامه جلسات تفسیر سوره«ص» گفت: در اواخر سوره مبارکه ص، مطلبی را خطاب به نبی اعظم می‌فرمایند که به مردم بگو که من اجری بابت رسالت نمی‌خواهم و شما این جمله را در مورد انبیاء گوناگون هم می‌بینید. وی افزود: البته مودت اولی القربی در این مسئله استثناء شده است؛ چرا قرآن اینجا را استثنا کرده است؟ این سوال را خداوند تبارک و تعالی در جای دیگری جواب داده و فرموده است که این هم به نفع شماست و برای من نیست. آیت‌الله هادوی تهرانی بیان کرد: فرمود اجر من بر خداست و من از شما چیزی نمی‌خواهم؛ بنابراین این مودة فی القربی که از تقاضای اجر استثنا شد نه از این باب است که پیغمبر چنین اجری را برای خودش می‌خواهد؛ نه، پیغمبر این اجر را برای ما می‌خواهد و این باعث منفعت ما است. وی با طرح این سؤال که این امر چه منفعتی برای ما دارد؟ اظهار کرد: خداوند تبارک و تعالی به این سوال هم جواب می‌دهد: می‌فرماید: برای کسانی فایده دارد که می‌خواهند یک راه به سوی خداوند پیدا کنند؛ پس این یک چیزی هست که خداوند برای ما خواسته است. وی با طرح این سؤال که مگر انبیاء دیگر قرب‌های قابل اعتماد نداشته‌اند؟ تصریح کرد: یکی مثل پسر نوح هست؛ یکی مثل زن لوط هست اما کسان خوبی مثل مادر موسی و مادر عیسی با آن همه جلالت هستند، چرا خداوند این آیه را برای آن‌ها و قرب‌های آن‌ها نفرمود؟ پیغمبر و قرب‌های او چه…

همزیستی و گفتمان راه حل مبارزه با اسلام هراسی است

حوزه/ در همایش بین المللی «اسلام در اروپا: چشم اندازها و چالش ها» که امروز چهارشنبه ۱۸ بهمن در مجتمع آموزش عالی امام خمینی در قم برگزار شد، آیت الله هادوی تهرانی طی سخنانی به صحبت درباره مسئله اسلام هراسی و انواع افراط گرایی پرداخت. به گزارش سرویس بین الملل خبرگزاری «حوزه»، همایش بین المللی «اسلام در اروپا: چشم اندازها و چالش ها» با حضور جمعی علما و روحانیون، شخصیت های بین المللی و اعضای هیات های علمی دانشگاه های آسیایی و اروپایی امروز در سالن همایش های مجتمع آموزش عالی امام خمینی در قم برگزار شد. در این همایش آیت الله هادوی تهرانی استاد دروس خارج فقه و اصول حوزه علمیه قم، در خصوص مسئله اسلام در اروپا، پیدا کردن راه حلی برای اسلام هراسی را مهمترین اصل نامیده و گفت: عده ای در غرب تصور می کنند نسل کشی، همان اتفاقی که در میانمار در حال وقوع است و مهاجرت اجباری مسلمانان و اخراج آن ها از کشور راه حل اسلام هراسی است، حال آنکه راه حل صلح طلبانه درست «همزیستی» دوجانبه می باشد. استاد دروس خارج فقه و اصول حوزه در سخنرانی خود که به زبان انگلیسی انجام گرفت افزود: همزیستی و همچنین گفتمان متقابل قابل انجام است. برای درک متقابل باید تصویر درستی از همدیگر داشته باشیم. معضل افراط گرایی استاد هادوی در ادامه با اشاره به مبحث افراط گرایی، معضل افراط گرایی را چیزی فرای معضل افراط گرایی اسلامی و حتی دینی دانسته و افزود: ما افراط گرایی های یهودی و مسیحی نیز داریم. افراط گرایی یهودی همان صهیونیسم می باشد که ایدئولوژی ان در دنیا توسط یهودیان زیادی مورد انتقاد قرار گرفته است. افراط گرایی غیردینی نیز داریم که همان سکولاریسم می باشد. افراط گرایی بودایی در میانمار و افراط گرایی هندویسم در…

هدایت و اضلال الهی منافاتی با اختیار انسان ندارد

استاد تفسیر حوزه علمیه گفت: اگرچه به تعبیر قرآن، هدایت و اضلال از جانب خداوند است اما انسان مختار است و تنها چیزی که ما مجبور به آن هستیم، اختیار است. به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) آیت‌الله هادوی تهرانی، در ادامه سلسله مباحث تفسیری سوره «ص» در مدرسه آیت‌الله العظمی گلپایگانی گفت: خداوند تبارک و تعالی که در سوره مبارکه ص به تعبیر بشر و در سوره مبارکه بقره به تعبیر آدم اشاره کرد و فرمود که انسان را از طین (خاک) آفریدیم ولی یک روح الهی دارد. هادوی تهرانی افزود: به این خاطر، انسان در کش و قوس بین گرایش طین (طبیعت) و گرایش روح (فطرت) است؛ اصل حقیقت و ماهیت انسان برتر از حقیقت و ماهیت ملائکه است و به همین دلیل آن‌ها در خدمت انسان هستند و باید بر او سجده کنند. وی بیان کرد: مثلا روایاتی که وجود دارند مثل اینکه ملائکه برای طالب علم، بال می‌گسترانند البته ملائکه که مانند پرنده بال ندارند و نمی‌توانیم آن‌ها را بگیریم و در قفس بیندازیم! پس این‌ها تعبیراند به این معنی که قدرت‌های فراتر از عالم ماده در خدمت انسان هستند و برای مثال در این روایت، منظور این است که بستر را برای طالب علم آماده می‌کنند. وی همچنین در مورد سجده ملائکه بر بشر تصریح کرد: بحث سر سجده به یک نفر نیست، سر سجده به حقیقت انسان است؛ حقیقتی که چنین ظرفیتی را داراست که از ملائکه هم مثل نبی اکرم بالاتر برود؛ البته ممکن است از شیاطین هم پایین‌تر بیاید. پس به این دلیل که او در کش و قوس بین گرایش طین (طبیعت) و گرایش روح (فطرت) است، دو سوی پرواز به قله‌ها و سقوط به انتهای دره‌ها را دارد. استاد حوزه بیان کرد: اگرچه به تعبیر قرآن هدایت و اضلال از جانب خداوند است، اما انسان مختار است و تنها…