با توجه به اینکه در استفتای fa12119، موضوعی که در ادامه عرض می‌کنم به‌طور مشخص مورد سؤال قرار نگرفته بود، خواهشمندم در خصوص این مسئله تکمیلی نیز راهنمایی و حکم شرعی را بیان فرمایید. بازاریاب علاوه بر فروش مستقیم محصولات، می‌تواند با معرفی، آموزش، حمایت و راهبری بازاریابان دیگر، گروه فروش خود را تشکیل و توسعه دهد. مطابق طرح درآمدی شرکت، در صورت تحقق شرایط مقرر، پورسانت علاوه بر فروش شخصی، از فروش واقعی گروه در سطوح مختلف شبکه نیز محاسبه می‌شود و این ساختار طبق قوانین وزارت صمت و کمیته نظارت بر بازاریابی شبکه‌ای حداکثر تا هفت سطح (نسل) ادامه دارد. فرض بفرمایید شخصی طی چند سال با صرف وقت و تلاش، اقدام به فروش محصولات، جذب مشتری، معرفی و آموزش بازاریابان و توسعه شبکه خود کرده و در نتیجه، یک گروه فروش گسترده و فعال تشکیل داده است. پس از گذشت چند سال و توسعه و تثبیت شبکه، فعالیت مستقیم و روزانه این شخص نسبت به سال‌های ابتدایی کاهش می‌یابد. برای مثال، ممکن است دیگر مانند گذشته هر روز به‌صورت مستقیم به دنبال مشتری یا جذب و آموزش افراد جدید نباشد و فعالیت او بیشتر در قالب نظارت، جلسات سازمانی ، مدیریت، راهنمایی، آموزش و حمایت از اعضای شبکه و سیاست‌های کلی شرکت ادامه پیدا کند. با این حال، اعضای شبکه همچنان به فعالیت خود ادامه داده و محصولات واقعی شرکت را به مشتریان و مصرف‌کنندگان می‌فروشند. مطابق قرارداد و طرح درآمدی شرکت نیز، در صورت تحقق شرایط مقرر، پورسانتی که میزان آن وابسته به فروش واقعی محصولات است، از فروش سطوح مختلف شبکه، حداکثر تا هفت سطح، به مدیر تعلق می‌گیرد. منظور از این درآمد، دریافت حقوق بازنشستگی ثابت یا دریافت وجه بدون وجود فعالیت اقتصادی نیست؛ بلکه پورسانتی متغیر است که در نتیجه فروش واقعی محصولات و مطابق قرارداد و طرح درآمدی شرکت پرداخت می‌شود. در عرف بازاریابی شبکه‌ای گاهی به این نوع درآمد، «درآمد مستمر»، «درآمد بازنشستگی» یا «درآمد غیرفعال» گفته می‌شود. با توجه به توضیحات فوق، خواهشمند است بفرمایید: ۱. آیا دریافت پورسانت از فروش واقعی اعضای شبکه، پس از آنکه مدیر به دلیل توسعه و تثبیت شبکه فعالیت مستقیم و روزانه کمتری نسبت به گذشته دارد، شرعاً جایز است؟ ۲. آیا برای استحقاق دریافت پورسانت در هر دوره، لازم است مدیر شخصاً در همان دوره فعالیت مستقیم و فروش مشخصی داشته باشد، یا اگر طبق قرارداد و طرح درآمدی، به دلیل فعالیت‌های گذشته و ایجاد و توسعه شبکه مستحق دریافت پورسانت از فروش واقعی آن شبکه باشد، کاهش فعالیت مستقیم وی مانع شرعی دریافت پورسانت نیست؟ ۳. آیا دریافت پورسانت از فروش واقعی سطوح پایین‌تر شبکه، مثلاً سطوح دوم تا هفتم، در صورتی که مبنای پرداخت، فروش واقعی کالا باشد و صرف عضویت یا معرفی افراد موجب دریافت پورسانت نباشد، اشکال شرعی دارد؟ ۴. آیا استمرار دریافت این پورسانت در سال‌های بعد، با وجود کاهش فعالیت مستقیم مدیر، با فرض استمرار فروش واقعی اعضای شبکه و پرداخت پورسانت طبق قرارداد و طرح درآمدی شرکت، شرعاً جایز است؟ تأکید می‌کنم که سؤال حاضر ناظر به اصل جواز فعالیت بازاریابی شبکه‌ای که پیش‌تر درباره آن استفتاء شده و پاسخ جواز دریافت گردیده است نیست؛ بلکه صرفاً درباره حکم شرعی استمرار دریافت پورسانت از فروش واقعی شبکه، پس از کاهش فعالیت مستقیم مدیر سؤال دارم.
بسمه‌تعالی محضر محترم دفتر استفتائات حضرت آیت‌الله هادوی تهرانی (دامت برکاته) با سلام و احترام اینجانب پیش‌تر درباره فعالیت در شرکت بازاریابی شبکه‌ای دارای مجوز وزارت صمت مورد نظر، توضیحات مربوط به ساختار فعالیت، نحوه فروش محصولات و نحوه محاسبه پورسانت را خدمت دفتر محترم ارائه کرده بودم و در پاسخ، حکم به جواز اصل فعالیت مذکور اعلام گردید. اکنون با توجه به اینکه در استفتای قبلی، موضوعی که در ادامه عرض می‌کنم به‌طور مشخص مورد سؤال قرار نگرفته بود، خواهشمندم در خصوص این مسئله تکمیلی نیز راهنمایی و حکم شرعی را بیان فرمایید. در شرکت مورد نظر، بازاریاب علاوه بر فروش مستقیم محصولات، می‌تواند با معرفی، آموزش، حمایت و راهبری بازاریابان دیگر، گروه فروش خود را تشکیل و توسعه دهد. مطابق طرح درآمدی شرکت، در صورت تحقق شرایط مقرر، پورسانت علاوه بر فروش شخصی، از فروش واقعی گروه در سطوح مختلف شبکه نیز محاسبه می‌شود و این ساختار طبق قوانین وزارت صمت و کمیته نظارت بر بازاریابی شبکه‌ای حداکثر تا هفت سطح (نسل) ادامه دارد. فرض بفرمایید شخصی طی چند سال با صرف وقت و تلاش، اقدام به فروش محصولات، جذب مشتری، معرفی و آموزش بازاریابان و توسعه شبکه خود کرده و در نتیجه، یک گروه فروش گسترده و فعال تشکیل داده است. پس از گذشت چند سال و توسعه و تثبیت شبکه، فعالیت مستقیم و روزانه این شخص نسبت به سال‌های ابتدایی کاهش می‌یابد. برای مثال، ممکن است دیگر مانند گذشته هر روز به‌صورت مستقیم به دنبال مشتری یا جذب و آموزش افراد جدید نباشد و فعالیت او بیشتر در قالب نظارت، جلسات سازمانی ، مدیریت، راهنمایی، آموزش و حمایت از اعضای شبکه و سیاست‌های کلی شرکت ادامه پیدا کند. با این حال، اعضای شبکه همچنان به فعالیت خود ادامه داده و محصولات واقعی شرکت را به مشتریان و مصرف‌کنندگان می‌فروشند. مطابق قرارداد و طرح درآمدی شرکت نیز، در صورت تحقق شرایط مقرر، پورسانتی که میزان آن وابسته به فروش واقعی محصولات است، از فروش سطوح مختلف شبکه، حداکثر تا هفت سطح، به مدیر تعلق می‌گیرد. منظور از این درآمد، دریافت حقوق بازنشستگی ثابت یا دریافت وجه بدون وجود فعالیت اقتصادی نیست؛ بلکه پورسانتی متغیر است که در نتیجه فروش واقعی محصولات و مطابق قرارداد و طرح درآمدی شرکت پرداخت می‌شود. در عرف بازاریابی شبکه‌ای گاهی به این نوع درآمد، «درآمد مستمر»، «درآمد بازنشستگی» یا «درآمد غیرفعال» گفته می‌شود. با توجه به توضیحات فوق، خواهشمند است بفرمایید: ۱. آیا دریافت پورسانت از فروش واقعی اعضای شبکه، پس از آنکه مدیر به دلیل توسعه و تثبیت شبکه فعالیت مستقیم و روزانه کمتری نسبت به گذشته دارد، شرعاً جایز است؟ ۲. آیا برای استحقاق دریافت پورسانت در هر دوره، لازم است مدیر شخصاً در همان دوره فعالیت مستقیم و فروش مشخصی داشته باشد، یا اگر طبق قرارداد و طرح درآمدی، به دلیل فعالیت‌های گذشته و ایجاد و توسعه شبکه مستحق دریافت پورسانت از فروش واقعی آن شبکه باشد، کاهش فعالیت مستقیم وی مانع شرعی دریافت پورسانت نیست؟ ۳. آیا دریافت پورسانت از فروش واقعی سطوح پایین‌تر شبکه، مثلاً سطوح دوم تا هفتم، در صورتی که مبنای پرداخت، فروش واقعی کالا باشد و صرف عضویت یا معرفی افراد موجب دریافت پورسانت نباشد، اشکال شرعی دارد؟ ۴. آیا استمرار دریافت این پورسانت در سال‌های بعد، با وجود کاهش فعالیت مستقیم مدیر، با فرض استمرار فروش واقعی اعضای شبکه و پرداخت پورسانت طبق قرارداد و طرح درآمدی شرکت، شرعاً جایز است؟ تأکید می‌کنم که سؤال حاضر ناظر به اصل جواز فعالیت بازاریابی شبکه‌ای که پیش‌تر درباره آن استفتاء شده و پاسخ جواز دریافت گردیده است نیست؛ بلکه صرفاً درباره حکم شرعی استمرار دریافت پورسانت از فروش واقعی شبکه، پس از کاهش فعالیت مستقیم مدیر سؤال دارم. پیشاپیش از توجه و پاسخ دفتر محترم‌سپاسگزارم. والسلام علیکم و رحمه‌الله و برکاته

باسمه تعالی 
۱. بله، جایز است.
۲. خیر، لازم نیست.
۳. اگر بر طبق قرارداد با شرکت چنین پورسانتی پرداخت می‌شود، اشکال ندارد.
۴. اشکال ندارد.

کد سایت fa12137
طبقه بندی موضوعی مسائل متفرقه تجارت